31 mart tarixi Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin iz buraxmış faciəli günlərdən biridir. Bu gün ölkəmizdə Azərbaycanlıların Soyqırımı qurbanlarının xatirəsi ehtiramla yad edilir. 1918-ci ilin mart-aprel aylarında baş verən hadisələr zamanı minlərlə günahsız azərbaycanlı yalnız milli və dini mənsubiyyətinə görə amansızcasına qətlə yetirilmiş, şəhər və kəndlər viran qoyulmuşdur. Bu hadisələr Azərbaycan tarixinin ən ağrılı və unudulmamalı səhifələrindən biri kimi qiymətləndirilir.Tarixi faktlara əsasən, 1918-ci ilin martında Bakı şəhərində və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində erməni silahlı dəstələri bolşevik qüvvələri ilə birgə azərbaycanlı əhaliyə qarşı genişmiqyaslı qırğınlar törətmişdir. Bu hadisələr nəticəsində təkcə Bakıda deyil, Şamaxı, Quba, Qarabağ, Zəngəzur və Naxçıvan kimi bölgələrdə də kütləvi qətllər baş vermişdir. Şamaxıda yüzlərlə kənd dağıdılmış, minlərlə insan vəhşicəsinə öldürülmüşdür. Tarixi mənbələr həmin dövrdə insanların dini məkanlarda belə aman tapmadığını, məscidlərin yandırıldığını və insanların diri-diri məhv edildiyini göstərir.Quba bölgəsində aşkar edilmiş kütləvi məzarlıq bu faciənin miqyasını və dəhşətini açıq şəkildə ortaya qoyur.
Burada müxtəlif yaş qruplarına aid insanların – qadınların, uşaqların və qocaların qalıqları tapılmışdır. Bu faktlar bir daha sübut edir ki, həyata keçirilən qırğınlar təsadüfi deyil, planlı və məqsədyönlü şəkildə aparılmışdır. Məqsəd yalnız müəyyən əraziləri ələ keçirmək deyil, eyni zamanda azərbaycanlı əhalini sistemli şəkildə məhv etmək olmuşdur.Uzun illər sovet hakimiyyəti dövründə bu hadisələrə düzgün siyasi və hüquqi qiymət verilməmiş, həqiqətlər gizlədilmişdir. Tarix dərsliklərində və rəsmi mənbələrdə bu qırğınlar ya ümumiyyətlə qeyd olunmamış, ya da təhrif olunmuş şəkildə təqdim edilmişdir. Bu isə xalqın kollektiv yaddaşında dərin yaralar açmış və ədalətin gecikməsinə səbəb olmuşdur. Lakin Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bu məsələyə yenidən baxılmış, tarixi həqiqətlərin üzə çıxarılması istiqamətində ciddi addımlar atılmışdır.1998-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən imzalanmış fərmanla 31 mart tarixi rəsmi olaraq Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü elan edilmişdir. Bu qərar yalnız faciə qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi deyil, həm də tarixi həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Həmin vaxtdan etibarən hər il ölkəmizdə bu gün dövlət səviyyəsində qeyd olunur, müxtəlif anım tədbirləri keçirilir.
Bu gün Azərbaycan dövləti soyqırımı həqiqətlərinin beynəlxalq aləmdə tanıdılması istiqamətində məqsədyönlü siyasət aparır. Xarici ölkələrdə keçirilən konfranslar, sərgilər və nəşr olunan elmi əsərlər bu faciənin unudulmaması və beynəlxalq hüquqi qiymət alması üçün mühüm rol oynayır. Tarixi ədalətin bərpası yalnız bir xalqın deyil, bütün bəşəriyyətin marağındadır. Çünki bu cür faciələrin qarşısının alınması üçün onların düzgün qiymətləndirilməsi və yadda saxlanılması vacibdir.31 Mart – təkcə keçmişin faciəsi deyil, həm də gələcəyə yönəlik bir çağırışdır. Bu gün bizə birlik və həmrəylik içində olmağın, milli kimliyimizi qorumağın nə qədər vacib olduğunu xatırladır. Xalq olaraq tariximizi bilməli, onu gələcək nəsillərə doğru şəkildə ötürməliyik. Gənclər bu hadisələr haqqında məlumatlı olmalı, milli yaddaşın qorunmasında fəal rol oynamalıdırlar.Nəticə olaraq, 31 mart hadisələri Azərbaycan tarixində silinməz iz qoymuşdur. Bu günün qeyd olunması yalnız anım xarakteri daşımır, eyni zamanda tarixi ədalətin bərpası uğrunda mübarizənin davam etdiyini göstərir. Soyqırımı qurbanlarının xatirəsini yaşatmaq, onların ruhuna ehtiram göstərmək hər bir azərbaycanlının mənəvi borcudur. Unutmamalıyıq ki, tarixini unudan xalq gələcəyini itirə bilər.
Günel Nəsibova,
Yeni Azərbaycan Partiyası,məsləhətçi
